Ayvalık’tan Foça’ya gitmek 1,5 saat sürdüğü için onu da listeye almadan edemedik. Eski Foça, İzmirliler için bir dönemin favori yazlıkçı bölgesi. Özellikle Eski Foça’nın taş evlerle dolu nostaljik sokakları, kafa dinlemelik mekanları ve güzel plajları burayı sevme nedenlerimizden bazıları. Ayvalık gezi rehberini Eski Foça gezi rehberine çevirmeden daha önce yazdığımız yazıyı aşağı bırakıyoruz.
Midilli, Ayvalık’tan sadece 45 dakika sürüyor. Ayrıca, Yunanistan’ın en büyük adalarından biri. Ayvalık ve Cunda’nın Rum etkilerinin üzerine bizce Midilli Adası çok iyi gider. Midilli, farklı karakterlerdeki köyleri ve plajları ile Türkiye’den gidilen Yunan adaları arasında en sevilenlerden.
Ayvalık’tan yarım saatte ulaşabileceğiniz Dikili, İzmir’in en sakin sahil yerleşimlerinden. Dikili’nin merkezinde gezecek ve yapacak çok fazla şey olmasa da koyları bugüne kadar gördüğümüz en iyiler arasında olduğundan Ayvalık gezilerine eklenmesini tavsiye ederiz.
Bu isim de nereden çıktı diyorsanız hemen anlatalım. Despot, Rum Ortodoks din adamlarına verilen isim. 1862’de Rum bir despot tarafından yaptırılan bu konak, despotun talihsiz ölümü sonrası Osmanlı Devleti tarafından alınmış. Sonra da Hükümet Binası görevi görmüş. 1920’lerde önce öksüzler yurdu, 1980’lere dek de hem yurt hem de okul görevi görmüş.
Agios Yannis Kilisesi’nden aşağı doğru yürüdüğünüzde Panaya Rum Kilisesi’ni görebilirsiniz. Maalesef günümüze dek korunamamış ve şu an sadece üç duvarı var. Kilise, bu bölgeye özel sarımsak taşı ve granit taş ile örme tekniğinden. Ancak, günümüzde maalesef kötü durumda. Hele o duvarlardaki yazılar…
Rahmi Koç’un Cunda’ya kazandırdığı yapılardan bir diğeri Sevim ve Necdet Kent Kütüphanesi. Kütüphane aslında Agios Yannis Kilisesi’nde yer alıyor. Ayvalık’tan adaya girdiğinizde de sizi karşılayan ilk mimari bu kilise. Orta Çağ mimarisi ve yanındaki değirmeni ile ünlü. Mübadele dönemi ile terk edilen ve tıpkı Taksiyarhis Kilisesi gibi 1944 depremi ile büyük hasar gören Agios Yannis Kilisesi de Rahmi Koç’un desteği ile adaya kazandırılan değerlerden.
19. yüzyılda yapılan bir Rum Ortodoks Kilisesi olan Cunda Taksiyarhis Kilisesi, Ayvalık’ın ilk kilisesi ile aynı isimde. Adadaki Rum dönemi bitince terk edilen kilise, içindeki tüm tasvirleri beyaza boyanarak minaresiz hali ile bir süre cami görevi görmüş.
Cunda Adası’nı içermeyen bir Ayvalık gezisi düşünülemez. Hatta, planlar genelde ikisini de içerir. Ne de olsa Ayvalık, Cunda; Cunda da Ayvalık demek. Yukarıda anlattığımız gibi; Ayvalık’ın geçmişteki topluluğunun çok büyük bir kısmını Rumlar oluşturuyor.
Küçükköy ülkemizin akıllı köylerinden biri. Yeniçarohori de aslında Küçükköy’ün eski adı. Yeniçerilerin yeri anlamına geliyor. Osmanlı Dönemi’nde yeniçerilerin geçici bir süreyle buraya yerleştirilmesi sonucu Rumlar tarafından koyulmuş bir isim.
Ayvalık dediğinizde alacağınız Ayvalık’ta gezilecek yerler önerilerinin büyük kısmını Şeytan Sofrası içerecek. Haksız da sayılmazlar. Çünkü, Ayvalık’ın bilimumu adalarını yukarıdan gördüğünüz ve güzel bir gün batımı izleyeceğiniz yer Şeytan Sofrası.
